Handwerktechniek.nl

Begin - Breien - Borduren - Borduuratelier - Haken - Beren - Diversen - Contact - Links

BORDUREN

Er bestaan veel verschillende borduurtechnieken:
Kruissteek, dit is erg geschikt voor schilderijen.
Siersteken zijn voor kleedjes of patroontjes op stof.
Smockwerk, hiervoor moet de stof eerst gerimpeld worden.
Ajour, rondjes in een patroon op stof borduren en daar binnenin openknippen.
Perzisch ajour, hierbij worden draden samengetrokken waardoor openingen ontstaan.
Hardanger, borduren en weefdraden verwijderen.
Vul het contactformulier in voor andere steken, patronen of vragen.

Borduurstoffen

	Gaas Deze stof moet helemaal opgevuld worden met halve of hele kruissteekjes. Gebruik hiervoor borduurwol (100% wol) of borduurzijde. Er bestaan ook voorbedrukte stramiens van gaas, bijvoorbeeld van beroemde schilderijen.
	Aïda stof Is moeilijk te borduren doordat er meerdere draden horizontaal en verticaal dicht naast elkaar geweven zijn. De kruissteekjes zijn op deze stof klein. Gebruik een dunne naald!
	100 % linnen Dit is heel mooie handwerkstof en fijn te borduren. Deze stof hoeft niet over het hele oppervlak opgevuld te worden en is o.a. geschikt voor kussens.
	Katoenen handwerkstof Is een stevige stof door de grove draden. Deze stof is geschikt voor tafelkleden of tafellopers.
	Fijn geweven katoenen handwerkstof (Permin) Deze stof is mooi regelmatig en fijn te borduren en is verkrijgbaar in verschillende fijnheden. Bijvoorbeeld 10, 12 of 14 daadjes per cm. Hoe meer draadjes per cm. hoe kleiner de kruissteekjes en dus het te borduren patroon worden. Heel geschikt voor het borduren van schilderijen. Borduurpatronen komen er op deze stof heel goed uit te zien.
	Kaaslinnen Deze stof is er in verschillende fijnheden van heel fijn tot behoorlijk grof. De draden zijn onregelmatig. De stof heeft een mooie structuur wat vooral opvalt bij de niet geborduurde gedeeltes. De kruissteekjes worden ook iets onregelmatiger. Deze stof is verstevigd.
	Handwerkstof met grotere tussenruimten Deze stof is heel regelmatig van draad en fijn te borduren door de ruimte tussen de geweven draden.

Garen
Met DMC borduurzijde is heel mooi te borduren. De draden zijn te splitsen, afhankelijk van de fijnheid van de stof. Er zijn ook andere merken borduurzijde maar deze zijn niet allemaal even kleurecht. Dit is zonde van mooie borduurwerken!
Met borduurwol is ook goed te borduren en is buiten borduurzijde geschikt voor stramiens. Wol vult goed op en kan het beste met halve kruisjes geborduurd worden.

Hoe te borduren?
Maak geen knoopjes in de draad! Bij 1, 2 en 3 gesplitste draden kan je de draad dubbel nemen en de draad aan de achterkant door het lusje steken (dan zijn het 2, 4 of 6 draden). De begindraad is tegelijk aangehecht. Als er 1, 3 of 5 draden nodig zijn dan aan het begin een stukje draad los laten hangen en later netjes afhechten. Ook de einddraad zorgvuldig afhechten. Dit komt de geborduurde kant ten goede!

Kruissteek
Er zijn talloze mogelijkheden met de kruissteek. Vooral voor schilderijen is deze steek erg goed. Er zijn mooie stramiens te koop, landschappen of dieren en stramiens van beroemde schilderijen. Ook voor kussentjes zijn stramiens te koop, de achterkant is van stof (fluweel). Bij borduren via een telpatroon hoeft niet de hele stof opgevuld te worden. Een telpatroon heeft verschillende tekentjes, dit betreffen kleuren van de borduurzijde. Er bestaan veel verschillende telpatronen, dieren, planten, bloemen, maar ook het alfabet met katten, kinderen, bloemen en Beertje Paddington. Ook is het mogelijk om van foto naar telpatroon omgezet, een gezicht te borduren. Er is dus oneindig veel mogelijk met de kruissteek!
Hieronder een schema hoe kruisjes te borduren.

1. Van beneden naar boven.

2. Terug naar beneden.

3. Van rechts naar links.

4. Terug naar rechts.

Eventueel kunnen er ook halve kruisjes gemaakt worden. Dit gaat sneller, maar moet met meerdere draden geborduurd worden. Let ook goed op dat alle kruisjes naar de zelfde richting vallen (meestal in de richting zoals het cijfer 1).

Siersteken
Deze zijn overal voor te gebruiken. Hoeveel gesplitste draden er nodig zijn hangt af van de fijnheid of grofte van de stof en de grootte van de steken. Hieronder volgen verschillende siersteken met uitleg. Wat tussen * * staat moet herhaald worden.

	Stiksteek Deze steek komt vaak voor bij telpatronen om het geborduurde te accentueren. Van rechts naar links werken. Draad naar boven halen, naald 2 weefdraadjes terug insteken, naald 2 weefdraadjes voor naar boven halen en terug insteken waar de vorige steek is geeindigd.
	Steelsteek De steelsteek is erg geschikt voor omtrekken van figuren (planten of dieren) te borduren. Hierbij van rechts naar links werken. Draad naar boven halen, naald 4 weefdraadjes naar rechts insteken, naald 2 weefdraadjes (vanaf de vorige steek) naar links draad doorhalen en 4 weefdraadjes naar rechts insteken (onder het midden van de vorige steek).
	Festonsteek Voor een mooie volle rand eerst een draad rijgen en daar overheen festonneren. Deze steek is erg geschikt voor figuren van stof of vilt. Van boven naar beneden werken. Draad naar boven halen en de draad in een lusje naar links leggen (met de duim vasthouden). De naald 0,5 - 0,8 c.m. naar rechts insteken en links de draad door stof en lusje halen. Zorgen dat het lusje mooi plat valt. Deze steek dicht naast elkaar maken en zorgen dat de steken gelijkmatig zijn.
	Kastjessteek Van boven naar beneden borduren. Draad naar boven halen, naald 4 weefdraden naar rechts insteken en 4 weefdraden naar onderen en naar links de draad doorhalen, naald 4 weefdraden recht naar boven insteken en rechtsonder draad naar boven halen, naald recht naar boven insteken en linksonder draad naar boven halen.
	Algerijnse oogjessteek Steeds over hetzelfde aantal weefdraden werken. De naald in het midden naar boven halen, 4 steken in de hoeken en tussen deze schuine steken 1 rechte steek borduren. De draad steeds goed in het midden naar boven halen zodat er op deze plaats een opening ontstaat.
	Kettingsteek Van rechts naar links borduren. Draad naar boven halen, 3 of 4 draadjes naar links insteken, de draad vanaf boven om de naald in een lus om leggen (met de duim vasthouden) en de draad doorhalen. De naald insteken in de opening van de vorige steek.
	Varensteek Deze steek wordt gebruikt voor varens, twijgen of takjes. Van boven naar beneden werken. Elk deel bestaat uit 3 evenlange steken. Draad naar boven halen en de naald schuin naar rechts (3 weefdraden naar rechts en 2 naar boven) insteken, 1 weefdraad hoger en 3 naar links draad naar boven halen voor de middelste steek en weer insteken in het begin van de 1e steek, draad schuin naar links (evenwijdig aan de rechter schuine steek) doorhalen en weer insteken in het begin van de 1e steek.
	Korenaren Van boven naar beneden werken. Draad naar boven halen en de naald schuin naar rechts (3 weefdraden naar rechts en 3 naar beneden) insteken, 3 weefdraden naar rechts en 3 naar boven draad naar boven halen en insteken waar de eerste steek is geeindigd, 3 weefdraden naar beneden draad naar boven halen en de draad door de einden van de 2 schuine steken halen en weer terugsteken naar het punt waar de draad uit de stof komt. Dit is dan een lusje geworden, 3 weefdraadjes naar links en 3 naar boven, draad doorhalen en schuin insteken (waar het lusje is geeindigd).
	Ingrijpsteek Deze steek is geschikt om vlakken te vullen, bijvoorbeeld bloemen en blaadjes maar ook andere figuren. Van boven naar onder borduren. Draad naar boven halen, naald 3 weefdraden naar boven insteken, 1 weefdraad naar links en 6 weefdraden naar onderen draad doorhalen en insteken naast de vorige steek. Onder deze rij steken steeds over 6 weefdraden borduren en telkens aansluiten op de vorige rij steken. Zover als nodig is borduren.
	Franse knoopjessteek Draad naar boven halen en de draad naar links leggen en een klein lusje in de draad maken door de naald onder de linkse draad door te steken (lusje met de duim vasthouden). Naald door het lusje en de stof (vlak naast de begindraad) insteken. Er voor zorgen dat het knoopje vlak op de stof blijft.

Smockwerk
Smocken wordt gebruikt voor een pasje van een blouse of babyjurkje. Onder het gerimpelde gedeelte loopt de stof wijd uit.
Aan stof is er ongeveer 3 x de breedte nodig. Aan de achterkant op regelmatige afstand stippen zetten. Dan met naaigaren hulpdraden door de stof rijgen. Leg een knoop in de draad en werk van rechts naar links. Neem elke stip met een klein steekje op. Aan het einde van de rij de draad los laten hangen. Rimpel de stof in door de draden aan te trekken tot de benodigde breedte en zet de draden met spelden vast. Zorg ervoor dat de plooitjes gelijkmatig verdeeld zijn. Daarna de plooitjes aan de goede kant borduren met 2 of meer draden borduurzijde. Alleen van de bovenste rimpels enkele weefdraden opnemen. Trek de draad niet te strak aan want er moet speling (elasticiteit) in het werk blijven. Na het borduren de hulpdraden verwijderen. Hieronder volgen enkele smocksteken.

Honingraatsteek
Van links naar rechts borduren. Borduurdraad in een plooitje naar boven halen, *insteken in het volgende plooitje rechts, in het linkerplooitje de draad naar boven halen en nog een keer insteken in het rechterplooitje (2 steken op elkaar). De naald recht naar boven in de volgende hulplijn doorhalen*. (Als een steek boven af is dan recht naar beneden de naald doorhalen). Bij het borduren van een paar van deze randen boven of onder elkaar ontstaat de honingraat.
Flanelsteek
Van links naar rechts borduren. Draad naar boven halen in de linkerbovenhoek, *schuin naar beneden 2 plooitjes opnemen (rechts insteken en links naar bovenhalen) en schuin naar boven de volgende 2 plooitjes opnemen*. Bij deze steek verspringen de plooitjes. Vooral de draad niet te strak aantrekken!
Puntsteek
Van rechts naar links werken. Borduurdraad rechts in een plooitje naar boven halen, *naar links insteken in de linkerkant van het volgende plooitje, draad een paar weefdraden omhoog doorhalen, een halve c.m. naar boven rechts van het plooitje insteken (zodat deze steek een beetje schuin valt), een paar weefdraden naar boven doorhalen, het volgende plooitje in de linkerkant insteken, een paar weefdraden naar beneden doorhalen, een halve c.m. naar beneden rechts van het plooitje insteken en een paar weefdraden naar beneden doorhalen*.
Steelsteek
Van rechts naar links werken. Borduurdraad op een plooitje naar boven halen, *naar links insteken in het volgende plooitje, naar boven in het zelfde plooitje en een paar weefdraden terug doorhalen, naar links insteken in het volgende plooitje, naar beneden in het zelfde plooitje en een paar weefdraden terug doorhalen*.

Ajour
Voor ajourpatronen is een katoenen stof nodig, bijvoorbeeld batist en voor het borduren wordt meestal 2 draadjes borduurzijde gebruikt. Eerst rondjes of ovaaltjes op de achterkant van de stof tekenen en daarna met kleine steekjes de patroontjes rijgen. De stof kruislings openknippen en de randen met dicht op elkaar liggende festonsteken borduren. Daarbij de stukjes opengeknipte stof naar achteren omvouwen.

Ajourrondjes
Draad naar boven halen en *de draad in een lusje naar links leggen (met de duim vasthouden). De naald 0,3 - 0,4 c.m. naar rechts insteken en links de draad door de opening en lusje halen*. Zorgen dat het lusje mooi plat valt. Deze steek dicht naast elkaar maken en zorgen dat de steken gelijkmatig zijn.

Perzisch ajour
Dit vereist een wat grovere en losse stof. De draden moeten niet te dicht geweven zijn. Bij deze borduurtechniek worden groepjes draden bij elkaar getrokken door de borduursteken waardoor er een open structuur ontstaat.

Platsteek
Van rechts naar links borduren. Draad naar boven halen, *naald 4 weefdraden recht naar boven insteken en
1 weefdraad naar links en 4 naar beneden draad doorhalen*. Borduurdraad beetje strak aantrekken
(hierdoor ontstaan de openingen) maar wel zo dat de steken plat blijven.

Hokjessteek
Van rechts naar links borduren. Draad naar boven halen, *naald 4 weefdraden recht naar boven insteken,
4 weefdraden naar links en onder (dus schuin aan achterkant) draad doorhalen, 4 weefdraden naar rechts insteken, 4 weefdraden naar links en boven (ook schuin) draad doorhalen, 4 weefdraden naar rechts insteken, en schuin naar links onder draad doorhalen*. Borduurdraad beetje strak aantrekken. Aan de achterkant ontstaan kruisjes.

Hardanger
Deze steken zijn vooral mooi voor een tafelkleed of servetten. Nodig is een goed aftelbare stof (hardanger stof) waar goed draden uit te halen zijn. Als borduurdraad wordt perlégaren van DMC gebruikt. Het mooiste effect wordt bereikt als er verschillende steken en verschillende diktes van garen gebruikt worden bijvoorbeeld nummer 5 en 8. Het is handig om de stof in een borduurraam te spannen, vooral bij de weefdraden uithalen of wegknippen en het bewerken van open gedeelten.

	Platsteek Van links naar rechts borduren. Steeds 5 platsteken borduren over 4 weefdraden. Draad naar boven halen daar waar een weefdraad wordt uitgetrokken, naald 4 weefdraden recht naar boven insteken en 1 weefdraad naar rechts (waar de draad naar boven doorgehaald is) draad doorhalen. Bij de 5e steek recht naar beneden doorhalen en 4 weefdraden naar rechts verder met de platsteek borduren. Op deze manier een vierkantje maken. Draden goed aan en afhechten en daarna de stof binnen in de vierkantjes met een scherp klein schaartje voorzichtig wegknippen.
	Platsteek variatie Als het vorige patroon borduren maar nu de vierkantjes in een schuine lijn borduren, hierbij aan het einde en het begin een extra steek maken. Bij de 2 buitenste vierkantjes in de hoeken de weefdraden voorzichtig losknippen en verwijderen (dus totaal 4 weefdraden en verwijderen gaat het beste met een pincet).
	Platsteek driehoekjes De platsteek kan ook in driehoekjes geborduurd worden. Eerst over 1 weefdraad, dan 2, 3, 4, 3, 2, 1. Dus totaal 7 steken. Voor het middelste patroon 4 driehoekjes borduren en in de hoeken 2 weefdraden voorzichtig weggeknippen (totaal 8 weefdraden) en verwijderen. Bij het rechtse patroon vallen de driehoekjes naar elkaar toe.
	Omwikkelde spijltjes De weefdraden die overblijven kunnen worden bewerkt. Eerst de platsteken aan de buitenkant van het vierkant borduren (8 groepjes van 5 steken). De weefdraden alleen langs de platsteken doorknippen en verwijderen, er blijven in het middenvak 4 weefdraden in de hoogte en breedte over. De spijltjes omwikkelen, let er op dat elk spijltje hetzelfde aantal omwikkelingen heeft. Bij het rechter patroon zijn de weefdraden gedeeld (2 + 2 weefdraden) en worden de spijltjes apart omwikkeld (8 spijltjes). De spijltjes worden dan nog fijner.
	Doorgestopte spijltjes (point de reprise) en picootjes Voor een doorgestopt spijltje onder 2 weefdraden doorsteken en draad naar boven halen en de andere 2 weefdraden overslaan (dus de ene keer links en de andere keer rechts een steek). Bij het rechter patroon het spijltje een paar maal doorstoppen en voor het picootje een klein lusje aan de rand laten staan en de draad door het lusje halen (draad niet te strak aantrekken). Nog een keer onder dezelfde weefdraden doorsteken en aan de andere kant ook een picot maken. De rest van het spijltje doorstoppen.
	Festonsteek en doorgestopte bloem Eerst met platsteken 4 groepjes van 5 steken borduren en weefdraden in het vierkantje doorknippen en verwijderen. Draad door de middelste platsteek van het linker groepje halen (aan de linkerkant van deze platsteek) en van rechts naar links van het bovenste groepje door de middelste steek de borduurdraad doorhalen, dan het rechtergroepje en het onderste groepje, dan de naald in het linkergroepje aan de rechterkant van de platsteken insteken (steeds van rechts naar links insteken). Er zijn nu 4 lusjes ontstaan. Voor het rechterpatroon zorgen dat er 4 spijltjes van 4 weefdraden zijn. Deze worden doorgestopt als volgt: de middelste 2 weefdraden opnemen en terug 1 weefdraad aan beide kanten opnemen. Aan het begin de steken een beetje strak aantrekken, in het midden losser en aan het einde van het bloemdblad weer strakker aantrekken.
	Cordonrand als zoomafwerking Bij een kleed staat een rand met deze boogjes erg mooi. Voor de festonsteek van links naar rechts werken. Draad naar boven halen op de plaats waar de weefdraden later afgekipt worden, 4 weefdraden recht naar boven de naald insteken en onder 1 weefdraad naar rechts doorhalen (de borduurdraad ligt onder de naald). De draad naar onderen aantrekken. Als de rand af is, voorzichtig langs de cordonrand de weefdraden wegknippen.
	Open zoomsteek Maak in het kleed een zoom en trek hierlangs 6 weefdraden uit de stof. Aan de achterkant van de stof en van links naar rechts werken. Draad 2 weefdraden vanaf de open rand naar boven halen, 3 weefdraden van rechts naar links opnemen en de draad doorhalen, neem 2 weefdraden van de zoom op aan de rechterkant van de opgenomen 3 weefdraden en recht naar boven draad doorhalen.

	Stiksteek Deze steek komt vaak voor bij telpatronen om het geborduurde te accentueren. Van rechts naar links werken. Draad naar boven halen, naald 2 weefdraadjes terug insteken, naald 2 weefdraadjes voor naar boven halen en terug insteken waar de vorige steek is geeindigd.
	Steelsteek De steelsteek is erg geschikt voor omtrekken van figuren (planten of dieren) te borduren. Hierbij van rechts naar links werken. Draad naar boven halen, naald 4 weefdraadjes naar rechts insteken, naald 2 weefdraadjes (vanaf de vorige steek) naar links draad doorhalen en 4 weefdraadjes naar rechts insteken (onder het midden van de vorige steek).
	Festonsteek Voor een mooie volle rand eerst een draad rijgen en daar overheen festonneren. Deze steek is erg geschikt voor figuren van stof of vilt. Van boven naar beneden werken. Draad naar boven halen en de draad in een lusje naar links leggen (met de duim vasthouden). De naald 0,5 - 0,8 c.m. naar rechts insteken en links de draad door stof en lusje halen. Zorgen dat het lusje mooi plat valt. Deze steek dicht naast elkaar maken en zorgen dat de steken gelijkmatig zijn.
	Kastjessteek Van boven naar beneden borduren. Draad naar boven halen, naald 4 weefdraden naar rechts insteken en 4 weefdraden naar onderen en naar links de draad doorhalen, naald 4 weefdraden recht naar boven insteken en rechtsonder draad naar boven halen, naald recht naar boven insteken en linksonder draad naar boven halen.
	Algerijnse oogjessteek Steeds over hetzelfde aantal weefdraden werken. De naald in het midden naar boven halen, 4 steken in de hoeken en tussen deze schuine steken 1 rechte steek borduren. De draad steeds goed in het midden naar boven halen zodat er op deze plaats een opening ontstaat.
	Kettingsteek Van rechts naar links borduren. Draad naar boven halen, 3 of 4 draadjes naar links insteken, de draad vanaf boven om de naald in een lus om leggen (met de duim vasthouden) en de draad doorhalen. De naald insteken in de opening van de vorige steek.
	Varensteek Deze steek wordt gebruikt voor varens, twijgen of takjes. Van boven naar beneden werken. Elk deel bestaat uit 3 evenlange steken. Draad naar boven halen en de naald schuin naar rechts (3 weefdraden naar rechts en 2 naar boven) insteken, 1 weefdraad hoger en 3 naar links draad naar boven halen voor de middelste steek en weer insteken in het begin van de 1e steek, draad schuin naar links (evenwijdig aan de rechter schuine steek) doorhalen en weer insteken in het begin van de 1e steek.
	Korenaren Van boven naar beneden werken. Draad naar boven halen en de naald schuin naar rechts (3 weefdraden naar rechts en 3 naar beneden) insteken, 3 weefdraden naar rechts en 3 naar boven draad naar boven halen en insteken waar de eerste steek is geeindigd, 3 weefdraden naar beneden draad naar boven halen en de draad door de einden van de 2 schuine steken halen en weer terugsteken naar het punt waar de draad uit de stof komt. Dit is dan een lusje geworden, 3 weefdraadjes naar links en 3 naar boven, draad doorhalen en schuin insteken (waar het lusje is geeindigd).
	Ingrijpsteek Deze steek is geschikt om vlakken te vullen, bijvoorbeeld bloemen en blaadjes maar ook andere figuren. Van boven naar onder borduren. Draad naar boven halen, naald 3 weefdraden naar boven insteken, 1 weefdraad naar links en 6 weefdraden naar onderen draad doorhalen en insteken naast de vorige steek. Onder deze rij steken steeds over 6 weefdraden borduren en telkens aansluiten op de vorige rij steken. Zover als nodig is borduren.
	Franse knoopjessteek Draad naar boven halen en de draad naar links leggen en een klein lusje in de draad maken door de naald onder de linkse draad door te steken (lusje met de duim vasthouden). Naald door het lusje en de stof (vlak naast de begindraad) insteken. Er voor zorgen dat het knoopje vlak op de stof blijft.